Đời sống Nhịp sống

Nỗi niềm của những người mẹ sinh mổ

Lo con dễ ốm vặt, viêm hô hấp hay tiêu hóa kém hơn, nhiều phụ huynh có con sinh mổ tìm cách chăm sóc, bổ sung dinh dưỡng để hỗ trợ miễn dịch cho trẻ.

Ba năm sau ca sinh mổ đầu tiên, chị Thu Thảo (TP HCM) vẫn nhớ cảm giác áp lực mỗi lần thời tiết thay đổi. Con trai chị thường gặp tình trạng ho, sổ mũi, có giai đoạn phải nhập viện vì viêm tiểu phế quản. Bé được sinh mổ chủ động ở tuần 38 do mẹ có dấu hiệu tiền sản giật. Những tháng đầu đời, con thường xuyên đầy bụng, ngủ không sâu giấc và tăng cân chậm hơn kỳ vọng, bác sĩ chẩn đoán có liên quan hệ miễn dịch kém.

Chị Khánh Linh (Hà Nội) cũng có trải nghiệm tương tự khi con gái sinh mổ thường xuyên táo bón và viêm hô hấp trong những năm đầu đời. Đến nay, con gái chị đã vào lớp 1 nhưng gia đình vẫn duy trì nhiều thói quen chăm sóc hình thành từ giai đoạn bé dưới 3 tuổi như ngủ đúng giờ, tăng vận động ngoài trời và chú trọng dinh dưỡng hỗ trợ miễn dịch.

Theo chị Linh, thay đổi lớn nhất là gia đình bắt đầu tìm hiểu kỹ hơn vai trò của từng nhóm dưỡng chất thay vì mua nhiều loại thực phẩm bổ sung theo quảng cáo hoặc truyền miệng.

Trẻ sinh mổ là nhóm cần được chú trọng về dinh dưỡng và miễn dịch trong những năm đầu đời. Ảnh: Pexels
Trẻ sinh mổ là nhóm cần được chú trọng về dinh dưỡng và miễn dịch trong những năm đầu đời. Ảnh: Pexels

Không riêng chị Thảo hay chị Linh, nhiều phụ huynh hiện quan tâm hơn đến khác biệt giữa trẻ sinh thường và sinh mổ khi con gặp các vấn đề như viêm hô hấp tái diễn, rối loạn tiêu hóa hoặc dị ứng.

Theo BSCK2 Nguyễn Cát Phương Vũ, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP HCM), nhiều nghiên cứu cho thấy sinh thường mang lại lợi ích nhất định đối với sự phát triển miễn dịch và hệ hô hấp của trẻ trong những năm đầu đời.

Bác sĩ giải thích, trong quá trình sinh thường, trẻ được tiếp xúc với hệ vi sinh vật có lợi từ mẹ thông qua đường sinh tự nhiên. Đây được xem là bước kích hoạt quan trọng cho hệ miễn dịch bẩm sinh và hệ vi sinh đường ruột của trẻ sau sinh. Ngoài ra, quá trình chuyển dạ tự nhiên cũng giúp cơ thể trẻ kích hoạt các cơ chế thích nghi cần thiết trước khi bước ra môi trường bên ngoài.

Trong khi đó, với trẻ sinh mổ, sự tiếp xúc với hệ vi sinh có lợi này có thể ít hơn, khiến hệ vi sinh đường ruột ban đầu kém đa dạng hơn trẻ sinh thường. Theo các nghiên cứu, điều này có thể liên quan đến nguy cơ cao hơn đối với một số bệnh lý nhiễm trùng, dị ứng và bệnh hô hấp trong giai đoạn đầu đời.

Bác sĩ giải thích, trong quá trình sinh thường, trẻ được tiếp xúc với hệ vi sinh vật có lợi từ mẹ thông qua đường sinh tự nhiên. Đây được xem là bước kích hoạt quan trọng cho hệ miễn dịch bẩm sinh và hệ vi sinh đường ruột của trẻ sau sinh. Ngoài ra, quá trình chuyển dạ tự nhiên cũng giúp cơ thể trẻ kích hoạt các cơ chế thích nghi cần thiết trước khi bước ra môi trường bên ngoài.

Trong khi đó, với trẻ sinh mổ, sự tiếp xúc với hệ vi sinh có lợi này có thể ít hơn, khiến hệ vi sinh đường ruột ban đầu kém đa dạng hơn trẻ sinh thường. Theo các nghiên cứu, điều này có thể liên quan đến nguy cơ cao hơn đối với một số bệnh lý nhiễm trùng, dị ứng và bệnh hô hấp trong giai đoạn đầu đời.

Bú mẹ giúp bé nhận được nguồn kháng thể quý giá từ mẹ. Ảnh: Pexels
Bú mẹ giúp bé nhận được nguồn kháng thể quý giá từ mẹ. Ảnh: Pexels

"Tuy nhiên, sinh mổ vẫn là phương pháp an toàn và cần thiết trong nhiều trường hợp có chỉ định y khoa. Điều quan trọng là phụ huynh hiểu rõ đặc điểm của trẻ để có hướng chăm sóc phù hợp sau sinh", bác sĩ Vũ nói.

Còn theo ThS.DS Ngô Huyền Trang, chuyên gia VitaDairy, trẻ sinh mổ thường chịu "thiệt thòi" hơn về miễn dịch trong giai đoạn đầu đời do lượng kháng thể nhận từ mẹ ít hơn so với trẻ sinh thường, đồng thời bỏ lỡ cơ hội tiếp xúc với hệ vi khuẩn có lợi qua đường sinh tự nhiên.

"Khi hàng rào miễn dịch ở đường ruột chưa hoàn thiện, trẻ có thể dễ bị tác động hơn bởi virus, vi khuẩn hoặc thay đổi môi trường", chuyên gia cho biết.

Theo DS Trang, việc trẻ thường xuyên ho, sổ mũi hoặc viêm hô hấp tái diễn có thể là dấu hiệu cho thấy hệ miễn dịch hoạt động chưa hiệu quả.

Vì vậy, bên cạnh việc theo dõi y tế, phụ huynh cần chú trọng xây dựng nền tảng miễn dịch cho trẻ thông qua dinh dưỡng, giấc ngủ và hệ tiêu hóa khỏe mạnh.

Trong đó, sữa non là nhóm dưỡng chất được nhiều phụ huynh quan tâm nhờ chứa kháng thể IgG hỗ trợ nhận diện và trung hòa tác nhân gây bệnh tại đường hô hấp và tiêu hóa.

Hiện nay, một số công nghệ còn cho phép chọn lọc các kháng thể trong sữa non bò có cấu trúc tương đồng với kháng thể tự nhiên trong sữa mẹ nhằm hỗ trợ bổ sung kháng thể cho trẻ trong giai đoạn đầu đời.

Ngoài sữa non, lactoferrin cũng là thành phần được nghiên cứu nhiều trong dinh dưỡng miễn dịch cho trẻ nhỏ. Loại protein miễn dịch này có nhiều trong sữa mẹ, được ghi nhận có vai trò hỗ trợ kháng khuẩn, cân bằng hệ vi sinh đường ruột và điều hòa miễn dịch.

Một số sản phẩm dinh dưỡng hiện nay bổ sung kết hợp sữa non ColosIgG 24h, IgHM, lactoferrin và hệ Synbiotics nhằm hỗ trợ đề kháng và sức khỏe tiêu hóa cho trẻ có nền miễn dịch nhạy cảm.

Trong đó, sữa non ColosIgG 24h chứa hàm lượng kháng thể tự nhiên cao; IgHM là thương hiệu protein được phân lập từ sữa non bò, sử dụng công nghệ cao để chọn lọc những kháng thể có cấu trúc 3D tương đồng với kháng thể tự nhiên trong sữa mẹ; còn Synbiotics là sự kết hợp giữa probiotic và prebiotic giúp hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột.

BSCK2 Nguyễn Cát Phương Vũ cho biết với trẻ sinh mổ, sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng tối ưu trong những tháng đầu đời nhờ cung cấp kháng thể tự nhiên và hỗ trợ nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột. Với những trường hợp trẻ rối loạn tiêu hóa, phải dùng kháng sinh hoặc không bú mẹ hoàn toàn, phụ huynh có thể được tư vấn bổ sung thêm men vi sinh phù hợp. Tuy nhiên, không phải mọi trẻ sinh mổ đều cần bổ sung men vi sinh thường quy.

"Nếu trẻ bú tốt, tăng trưởng ổn định và tiêu hóa bình thường thì chưa nhất thiết phải dùng thêm. Quan trọng nhất là lựa chọn đúng chủng lợi khuẩn và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng", ông nói.

Những năm gần đây, tỷ lệ sinh mổ tại nhiều đô thị lớn có xu hướng gia tăng, kéo theo sự quan tâm nhiều hơn của phụ huynh đối với sức khỏe và miễn dịch của trẻ sau sinh. Theo các chuyên gia, sinh mổ không đồng nghĩa trẻ sẽ có sức khỏe kém hơn, nhưng đây là nhóm cần được theo dõi và chăm sóc kỹ hơn trong những năm đầu đời, đặc biệt ở giai đoạn hệ miễn dịch và hệ tiêu hóa còn chưa hoàn thiện.

Bên cạnh việc duy trì bú mẹ, tiêm chủng đầy đủ, xây dựng chế độ sinh hoạt hợp lý và theo dõi sức khỏe định kỳ, nhiều gia đình hiện quan tâm hơn đến các giải pháp dinh dưỡng hỗ trợ miễn dịch nhằm giúp trẻ cải thiện nền tảng đề kháng từ sớm. Các chuyên gia cho rằng điều quan trọng không nằm ở việc tìm kiếm một giải pháp "tăng đề kháng tức thời", mà là tạo môi trường để hệ miễn dịch của trẻ phát triển cân bằng và bền vững theo thời gian.